»
1
Devamlı Artan Yükleme Sistemi - Progressive
Overload Training Principle
Kasların maksimum ölçüde gelişmesini
sağlamak için, çalışmalarda devamlı arttırma
esasına dayanarak kilo arttırmak suretiyle
çalışmaktır. Kaslar ağır kilolara karşı daha
fazla direnç gösterip, yapılan çalışmaya
uyum sağladıkları ölçüde gelişip
kuvvetlenmektedirler.
Ancak bu sistemde sadece kiloların
arttırılması değil, kilolar devamlı
arttıkça, yapılan tekrar ve set sayılarını
da makul ölçülerde arttırmak, set
aralarındaki dinlenme sürelerini de
kısaltarak, kaslara şiddet uygulamak
gerekmektedir. Kısaca bu sistemin temeli
devamlı artan ağırlıklarla düzenli
yüklemelere dayanmaktadır.
»
2
Set Sistem (Set System Training Principle)
Her hareketin sadece l set yapılması esasına
dayanmaktadır. Örneğin 12 egzersiz
yapılıyorsa, burada 12 setlik bir çalışma
programı söz konusu olmaktadır.
»
3
Ayırma Sistemi (Isolation Training Principle)
Kas guruplarının, bağlantılı oldukları diğer
gurup veya kısımlardan arındırılarak, sadece
o kısmın çalıştırılması prensibidir.
Örneğin kol çalışmalarında Pazu'ya (Biceps),
genel ölçü kazandırılması için yapılan
Barbell Curl hareketi temel, alt uçlarının
çalıştırılması için yapılan Dumbbell
Concentration Curl hareketi," izolasyon
"denilen hareket karakterinde olup, ayırma
prensibine iyi bir örnektir.
»
4
Öncelik Sistemi (Muscle Priority Training
Principle)
Zayıf olan bazı kas guruplarının daha çok
kuvvetlenip gelişmesini sağlamak için, taze
enerjiyi önce o kas gurubunu çalıştıran
egzersizlere harcama prensibidir.
Genel çalışma programlarınızı belli bir süre
uygulayıp yeterli tecrübeyi ve gelişmeyi
sağladıktan sonra, bazı kas guruplarının
diğerlerine nazaran daha az geliştiğini
görürsünüz. Böyle durumlarda gerek kendiniz
gerekse antrenörünüzün yardımıyla,
gelişmesinden memnun kalmadığınız kas gurubu
hareketlerini programınızın başına alabilir
ve bu gurubun çalışmasından sonra 5-10
dakika dinlenip, diğer genel gurup
hareketlerine geçebilirsiniz.
»
5
Piramit Sistemi (Pyramiding Training
Principle)
Çalışmalarda kullanılan ağırlıkların her
sette artırılması, fakat bununla beraber
yapılan tekrar sayılarının da azaltılması
esasına dayanır. Genelde kuvvet arttırma ve
ölçü alma çalışmalarında uygulanır. Bu
sistemin iki türlü kullanım amacı vardır.
Kondisyon, kuvvet ve ölçü artışı sistemi,
diğeri ise sakatlık riskini azaltarak ağır
kilolara çıkabilmektir. Bu suretle
yüklenmeden evvel bir nevi ısınma ve ağır
kilolara hazırlık teşkil etmektedir. Bu
çalışma sistemine bir örnek vererek daha iyi
kavranmasını sağlayabiliriz: Hareket olarak
Bench Press'i alalım ve 4 set üzerinden
uygulamayı yapalım:
İlk olarak kaldırılabilecek olan azami
kilonun %60'ı kadar bir ağırlıkla 15
tekrarlık bir hazırlık ve ısınma seti
yapalım. Sonra setleri şöyle planlayalım:
1. Set 50 Kg. 12 Tekrar
2. Set 55 Kg. l O Tekrar
3. Set 60 Kg. 8 Tekrar
4. Set 65 Kg. 6 Tekrar
Burada verilen örnek standart ve basit bir
çalışma örneğidir. Bu sistemin daha çok set
ve l tekrara kadar inilerek yapılan
uygulamaları da vardır. Örneğin % 60
ağırlıkla yapılan setten sonra ki çalışma
setlerinde % 70-80-90 ve hatta zaman zaman %
100'e çıkılarak, zorunlu olarak her kilo
artışında tekrar sayısı düşmektedir. Bu
sistem, ağır kilo kaldırmak, kuvvet ve ölçü
artışı sağlamak için vazgeçilmez bir
sistemdir.
»
6
Bölgesel Çalışma Sistemi (Split System
Training Principle)
Hem vücut geliştirmede hem de diğer spor
branşlarında en çok uygulanan, vücut
bölümleri ve kas guruplarını bölerek
haftanın belirli günlerinde çalışma
sistemidir.
Başlangıç seviyelerinden itibaren de
uygulanabilen bu sistemde kas gurupları daha
çok enerji ile çalıştırılarak tam bir
konsantrasyon ile daha verimli
çalıştırılmaktadır. Tüm vücudun aynı gün
çalıştırılması çalışmalar ilerledikçe vücuda
çok yük bindirecek ve bu da çalışan sporcuyu
tüketerek, geri kalan hareketlerin tam
yapılmasını engelleyecektir. Bunu önlemek
için de en uygun yol vücut ve kas
guruplarını bölgelere ayırarak, haftanın
değişik günleri çalıştırmaktır.
Bu sisteme örnek verelim:
Başlangıçta haftada 4 günlük bir çalışma
sistemi uygundur. Bu sisteme göre vücudun
bir bölümü Pazartesi ve Perşembe, diğer
bölümü ise Salı-Cuma günleri olmak üzere,her
iki gurup arka arkaya gelen günlerde
çalıştırılarak, bir gün dinlenme yapılır.
Sonra tekrar aynı sıra ile evvelki
çalışmalar tekrarlanır. Bu çalışma sistemi
ile ilgili örnek programlar başlangıçtan
itibaren, ileri seviyelere kadar, evvelki
çalışma programları bölümümüzde genişçe
bilgilerinize sunulmuştu. Bu çalışma sistemi
en fazla uygulanan bir genel sistem olup,
programların içinde birkaç çalışma sistemi
ile de birlikte uygulanabilmektedir.
»
7
Çift Set Sistem (Süper Set Training
Principle)
İki hareketin dinlenmeden arka arkaya
girilerek uygulanmasıdır. Bu iki hareket
bittiği zaman l setlik bir çalışma yapılmış
olmaktadır. Hareket bitince aynı normal set
yapılmış gibi dinlenilir ve sonra tekrar
çift sete girilir. Çalıştırılan kas
guruplarına çok daha fazla kan
pompalanmasını sağlayan oldukça faydalı
sistemlerden birisidir. Aynı kas gurubunun
iki hareketi üst üste yapılabildiği gibi,
Biceps ve Triceps gibi farklı iki kas gurubu
da bu sistemle çalıştırılabilir.
Bu sistemde aynı kas gurubuna ait iki
hareketi dinlenmeden üst üste yapmak,
normalde fazla kiloyla çalışılmasını
önleyecek ve vücudu çok yoracaktır. Fakat,
böylelikle çalıştırılan kas gurubuna azami
kan pompalanması ile daha çok şişmeleri
sağlanarak, çalışma verimi yükseltilecektir.
Konuyu biraz daha açarsak; Biceps-Triceps (Pazu
ve Arka Kol) veya Quadriceps - hamstring (Ön
Bacak ve Arka Bacak) gibi aynı bölgenin
karşılıklı (antagonist) kas guruplarının bu
sistemle çalıştırılması, itici ve çekici
kasların aynı anda yüklemeye tabi tutulması,
onları son derece etkilemekte ve
geliştirmektedir
Şimdi bu çalışma sistemine birkaç örnek
verebiliriz :
A. Farklı Kas Gurubu
Kol: Biceps ve Triceps: Standing Barbell
Curl - Triceps Push Down
Göğüs ve Sırt: Bench Press - Pulldown
Bacak: Ön Bacak - Arka Bacak : Leg Extension
- Leg Curl
B. Aynı Kas Gurubu
Göğüs : Incline Bench Press - Dumbell Fly.
Sırt: Pulldown - Bent Över Barbell Row
Omuz : Barbell Press Behind Neck - Dumbell
Side Lateral Raise
Pazu : Standing Barbell Curl - Preacher Curl
Bacak : Leg Press - Leg Extension
Baldır : Standing Calf Raise - Seated Calf
Raise
»
8
Birleşik Çift Set Sistem (Compound Set
Training Principle)
Aynı kas gurubuna ait 2 den fazla hareketin
üst üste ara vermeden veya minimum ölçüde
ara verilerek uygulanmasıdır. Bu sistemde,
hareket sayısı önceki izah ettiğimiz çift
set sisteme göre daha fazladır. Bu nedenle
çalışma şiddeti daha çok olacaktır. İleri
seviyede yapılması gereken bir sistemdir.
Zaman zaman tatbik edilerek programlara
konabilir veya özellikle yarışma öncesi
hazırlıklarda uygulanabilir.
»
9
İzometrik Gerilim Sistemi (Iso Tension
Training Principle)
Bu sistem, herhangi bir alet veya makine
kullanmadan, seçilen bir kas gurubunun kendi
kasılma gücü ve kabiliyeti ile olabildiği
ölçüde şiddetle kasılarak çalıştırılması
esasına dayanır. Bu çalışma ile ilgili kasa
kuvvet ve ölçü kazandırabileceği gibi, onun
kontrol edilebilme yeteneğini de
sağlamaktadır. Bu sistemle çalıştırılmak
istenen kas 3 ile 6 saniye süreyle bütün
şiddetiyle kasıl-maktadır. Bu çalışma üç kez
tekrarlanır ve çalıştırılan kısma azami
ayrıntı ve form kazandırır. Bunun benzer bir
şekli de İzometrik çalışmalardır. Bu
çalışmalar sabit bir güce karşı, kası
hareket ettirmeden, statik bir gerilim ile
itme veya çekme gibi bir aktivite ile
uygulanmaktadır.
İzometrik çalışmalar:
1. Vücut geliştirme ve herhangi bir spor
aktivitesine ara verildiğinde,
2. Yine vücut geliştirme çalışmalarında
%10'u geçmeyecek şekilde,
3. Aşılamayan platoları veya ölü noktaları
aşabilmek için o noktadan itibaren
yapılabilen, çok yararlı çalışmalardır.
İlgili çalışmalar; duvar, kapı, sütun vs,
ile yapılabildiği gibi, zincir, havlu halat
ve benzeri araçlarla da yapılabilir.
Çalışma Şekli: Çeşitli pozisyonlarda
uygulanabilir. Set ve tekrarlar aynı vücut
geliştirme çalışmalarında olduğu gibidir.
Ancak kasılma süresi önemlidir. Çalışırken
çekme veya itme şeklindeki karşı koyma
hareketi yarı güçle yapılıyorsa, ilgili kası
kasma süresi 15-20 saniye, karşı koyma tam
güçle yapılıyorsa, kasma süresi 2-3 saniye
olmalıdır.
Çalışma esnasında nefes tutulmamalı ve
kaslar her gün çalıştırılmamalıdır.
Bu çalışma sistemi özellikle, antrenmanlara
ara verildiği dönemlerde, aletsiz
çalışmalarla birlikte formu korumak için en
ideal bir çalışma şeklidir.
»
10
Çalma Sistemi (Cheating Training Principle)
Çalışma ve sistemlerde belirli aşamalara
ulaşıldığında, hareketleri daha etkileyici
tarzda yapma ihtiyacı ortaya çıkmaktadır. Bu
sistem de, her çalışma setinin, daha etkili
ve daha yüklemeli yapılmasını sağlayan çok
etkili bir çalışmadır. Bu sistemi aldatma
şeklinde de ifade edebiliriz.
Yapılan hareketin en zor olduğu noktada,
yani kasın kendi gücünün yeterli olmadığı
durumda, diğer kas gruplarının ve vücudun
yardımı ile ve silkinerek, ölü noktanın
aşılarak, setin tamamlanması esasına
dayanır.
Bu sistem genelde kiloların ağırlaştınldığı
dönemlerde ve çalışma anındaki ölü
noktaların aşılmak istendiği durumlarda
kullanılır. İyi bir ölçü ve kuvvet arttırma
tekniğidir.
Örneğin, kol çalışması için Standing Barbell
Curl yaparken, ilk 4 veya 5 tekrardan sonra
kiloyu kaldıramadığımızı ve ölü noktaya
geldiğimizi kabul edelim. İşte bu noktadan
itibaren, hafif bir gövde eskivi ile
hareketi, ölü noktayı aşarak tamamlarsak,
sistemi tamamen uygulamış oluruz. Böylelikle
o kas gurubunun daha ağır kilo ile
çalıştırılarak daha çabuk kuvvet ve ölçü
kazandırılması mümkün olmaktadır. Faydasının
daha çok olabilmesi için son 2 veya 3
tekrarda bunu uygulamak daha geçerlidir.
»
11
Üçlü Set Sistem (Tri Set Training Principle)
Aynı kas gurubunun arka arkaya dinlenmeden
üç ayrı egzersizle çalıştırılması esasına
dayanır.Önceden ihtiyaca göre belirlenen 3
ayrı egzersizin kombinasyonu ile uygulanır.
Bilhassa büyük kas gurupları hatta omuz için
dahi uygulanabilmektedir. Bu sistemin bir
diğer uygulama tarzı ise, üç farklı
egzersizin yapıldığı farklı kas guruplarım
da çalıştırabilmektir. Her üç egzersiz
bittiği zaman bir set tamamlanmış olur,
dinlenme bundan sonra yapılır.
Bu Üçlü Set Sistem, tekrar sayılan
fazlalaştırılarak uygulanırsa, bilhassa
fazla kilolu sporcularda yarışma öncesi iyi
bir yağ atma (Defınisyon) hazırlık çalışması
fonksiyonunu da görmektedir.
Bu tür bir çalışmaya omuz gurubu çok iyi bir
örnek teşkil eder. Omuzların orta,yan ve
arka kısımlarına uygulanacak üç ayrı
egzersiz, bu sistemle yapıldığı takdirde çok
verimli neticeler alınabilmektedir. Örneğin
; Barbell Press Behind Neck, Dumbbell Side
Lateral Raise ve Bent Över Side Lateral
Raise hareketlerinin bu sistemle
uygulanması, omuzlar için komple bir gelişme
sağlamaktadır.
»
12
Dev Set Sistem (Giant Set Training Principle)
Bu sistem, bir kas gurubuna ait 4 veya 6
egzersizin hareket aralarında hiç
dinlenmeden veya çok az dinlenerek birbiri
arkasına çalışılması esasına dayanmaktadır.
Bu teknik vücudumuzun her bölgesinin
geliştirilmesi için yapılan bir uygulamadır.
Programda kaç tane egzersiz varsa hepsineüst
üste girilir ve son hareketten sonra l Dev
Set uygulanmış olur. Çalışmaların ilk
zamanlarında hareket aralarında çok az
dinlenme yapılsa da daha sonra hiç ara
vermeden çalışmak gerekir. Normal dinlenme
süresi bu setin bitiminde verilmelidir.
Dev set sistemde aynı kas gurupları
çalıştırıldığı gibi, farklı yönde çalışan
antogonistik kas guruplarına da
uygulanabilir. Aşağıda tek bir bölge için
hazırlanmış 4 egzersizli bir Dev Set ile,
antogonistik kas gurupları için hazırlanmış
6 egzersizden oluşan bir başka Dev Set
örnekleri verilmiştir:
A. Sırt İçin Dev Set
1. Seated Long Pulley
2. Hyperextension
3. Pulldown
4. Dumbbell Shrug
B. Göğüs ve Sırt İçin Dev Set
1. Bench Press
2. Chin (Ön)
3. Incline Bench Dumbbell Flying
4. T-Bar Rowing
5. Decline Bench Press
6. Cross Bench Dumbbell Pullover
C. Pazu İçin Dev Set
1.BarbellCurl
2. Incline Bench Dumbbell Curl
3. Seated Dumbbell Curl
4. Preacher Curl
»
13
Önceden Yorma Sistemi (Pre- Exhoustion
Training Principle)
Gövde için yapılan temel egzersizlerde,
büyük kas gurupları çalıştırılırken, küçük
olan kol kasları hareketten etkilenir ve
yorulur. Bu devamlı söz konusu olan bir
sorundur. Örneğin göğüs ve omuz için yapılan
press hareketlerinde, ağır kilolar
kaldırılırken, kollarda triceps kasları da
yorulmuş olmaktadır. Bu sebeble o kas
gurubunun temel hareketten sağlayacağı fayda
da azalmaktadır. Bunun için çözüm, "Önceden
Yorma Sistemi" ile çalışmaktır. Örneğin
kollan pek etkilemeyen bir izole egzersiz
yapılarak hemen arkasından aynı kas için
temel hareket yapılıp, çift set sistem
uygulanabilir. Bu sisteme hemen vücudun her
bölgesi için basit bir programla örnek
verebiliriz:
Göğüs için: Fiat Bench Dumbbell Flying -
Bench Press
Sırt için : Pullover - Pulldovvn
Omuz için: Dumbbell Side Lateral Raise -
Standing Barbell Press
Trapez için: Shrug - Upright Rowing
Bacak için: Leg Extension - Squat veya Leg
Pres
Böylece, ufak izole hareketlerle kollan
yormadan ana kas gurubunu önceden yorup,esas
temel hareket uygulanır. Burada ana prensip,
önce ufak ve izole hareketi, sonra ağır
temel hareketi uygulamaktır.
Sporcularda genel olarak ağır kilo kaldırma
kompleksi veya duygusu hakimdir. Önceden
Yorma Sistemi, psikolojik olarak çalışan
kimseye ters gelmekte ve bu sebeble esas
hareketi az kilo ile yapmanın önemi üzerinde
pek durulmamaktadır.
Oysa senede birkaç kere, birkaç hafta için
denenecek olan, önce ufak hareket sonra
temel (ağır) hareketle uygulanacak "Önceden
Yorma Prensibi", kasları hem geliştirecek ve
hem de belirgin hale getirecektir.
»
14
Set'te Dinlenme Sistemi (Rest-Pause Training
Principle)
Bu sistem güç ve ölçü artırma tekniği olup,
ileri seviyelerde kullanılmalıdır.
Sezon dışı çalışmalarında, birkaç kez,
birkaç hafta veya kasları şoka sokmak için
herhangi bir zamanda başka bir program
arasında kısa süreli olarak uygulanması iyi
netice vermektedir. Büyük bir şiddet
metodudur. Daha önce açıkladığımız piramit
sistemdeki gibi, bu sistemle de ağır
kilolara ulaşıp, güç ve ölçü
arttırabilirsiniz.
Bu sistemi şöyle uygulayabilirsiniz:
Herhangi bir egzersiz l veya 2 tekrar ancak
yapabileceğiniz azami ağırlıkla yapılır, bu
tekrarlardan sonra set arasında 10-15 saniye
beklenir, tekrar 1-2 tekrar yapılır ve
tekrar 10-15 saniye dinlenerek toplam 8 veya
l O tekrarı bulacak şekilde büyük bir set
tamamlanmış olur. Bu set, birkaç set olacak
şekilde tekrarlanarak çalışma bitirilir.
Oldukça zor ve ağır bir çalışma sistemi
olduğundan, uzun süreli programlar halinde
uygulanmamalı ve aynı kas gurubu bu sistemle
haftada bir kereden fazla
çalıştırılmamalıdır.
»
15
Devamlı Gerilim Sistemi (Continius Tension
Training Principle)
Bu sistem çalıştırılmakta olan kası, devamlı
olarak kasılı tutma esasına dayanmaktadır.
Hareketin başlangıç ve bitişi arasında
devamı süresince çok yavaş ve gerginliğin
boşaltılmayarak, hareketin bir nevi o kasa
yedirilme-sidir. Kullanılan kilo ağır olmasa
bile, çok yavaş, tam konsantrasyon halinde
ve kası hiç gevşetmeden uygulanması
gerekmektedir.
»
16
Maksimum Kasma Sistemi (Peak Contraction
Training Principle)
Çalıştırılan kasın tam anlamıyla kasılı
olduğu noktada ona maksimum kasılmanın
yaptırılması esasına dayanır. Örneğin biceps
için yapılan bir dumbbell curl hareketinde,
kilo kaldırılırken tam bir gerilim yaratmak
mümkün değildir. Ancak kaldırılan en üst
noktada kasta boşalmayı önlemek için,
dirsekler geri çekilerek vücut biraz öne
doğru verilirse, söz konusu boşalma
olmayacak ve hareketin en üst noktasında
hedeflenen kısımda çok büyük bir gerilme
meydana getirilecektir.
»
17
Negatif Tekrar Sistemi (Reverse Gravity
Training Principle)
Bu sistem,aşağı doğru yani negatif yönde
çalıştırma esasına dayanır. Ağır bir teknik
olduğundan bir seneden evvel uygulanmaması
daha iyi olur.
Yapılan bilimsel tetkiklerde, bir egzersizin
negatif yönde (aşağı doğru) uygulamasının,
ilgili kas gurubunda, pozitif yönde yani
yukarı doğru kaldırılarak yapılan egzersize
nazaran, daha çok yükleme meydana getirdiği
tespit edilmiştir. Yani kısaca belirtmek
gerekirse; hareketin aşağıya indirilme
esnasındaki yükü ve gerilimi, yukarıya
kaldırılma sırasındaki yükü ve geriliminden
daha etkili olmakta, ilgili kasa daha fazla
gelişme ve kuvvet kazandırmaktadır.
Negatif tekrarlar, kaslarınıza kiloyu
indirme esnasında maksimum gerilimi sağlayan
en iyi tekniktir. Bu sayede pozitif
tekrarların da daha etkili olması
sağlanarak, daha ağır kilo kaldırmaya
faydası olmaktadır. Ancak bu teknikle
çalışabilmek için kaslarda son derece büyük
bir konsantrasyon ve hakimiyet gereklidir.
Bu da ancak 1-2 sene çalışarak
kazanılabilecek bir yetenekdir. İleri
sevideki sporcuların hepsi ağırlıkları,
kaldırdıkları süratten daha az süratle
indirerek, bu özellikten
yararlanmaktadırlar. Genellikle ağırlığın
indirilişi, kaldırılma süratinin yarısı
kadar daha yavaş yapılmalıdır.
Negatif tekrarların bir başka uygulama
şekli, negatif direnç sağlayabilecek bazı
makinelerde de uygulanabilmektedir. Örneğin
bazı makinelerde hareketi iki kol veya
bacakla yaparken, indirme anında tek kol
veya bacağın kullanılması buna iyi bir
örnektir. Mesela Leg Extension makinesinde
ağırlığı iki bacakla yukarıya kaldırdıktan
sonra, tek bacakla indirir ve yine birkaç
kez böyle devam ederseniz, ön bacak
kaslarınız bundan son derece olumlu
etkilenecektir.
Bunun bir başka uygulaması ise, bir partner
yardımıyla ağırlığın aşağıya indirilmesini
önleyen negatif güç uygulamasıdır. Bu
uygulamada kendi kaldırdığınız kilo,
indirmeye başladığınız anda partnerinizin
engellemesi ile size extra bir güç
harcatacaktır. Mesela bir Bench Press veya
bir leg extension hareketinde, kilo
kaldırıldıktan sonra, partner vasıtasıyla
indirilmesi engellenirse, gerilimin
artmasıyla, hareket ilgili kas gurubunu
oldukça olumlu etkiler.
Negatif tekrarların yine bir başka çeşidi ve
en zoru da yoğun ve tek negatif tekrar
uygulamasıdır. Bu çalışma şeklinde , bir
tekrar kaldırabileceğiniz en ağır kilonun
üzerine % 20-40 daha ağır kilo koyarak, bu
kiloyu partner yardımıyla kaldıracaksınız
Fakat indirirken bu defa yardımcısız
indirmeye çalışarak, kaslarınızı çok yoğun
bir negatif etki altında bırakacaksınız.
Ancak bu şekilde 6 ile 8 tekrardan fazla
yapmamanız lâzımdır. Bu sistemi zaman zaman
kısa dönemler halinde ve kaslarınıza şok
uygulamak için yapmalısınız.
»
18
Yardımlı Tekrarlar Sistemi (Forced Reps
Training Principle)
Daha önce açıkladığımız ÇALMA Prensibine
benzeyen bir sistemdir. Ancak bu defa
hareketi yapabildiğiniz kadar devam ettirip
son birkaç tekrarda bir yardımcının çok
hafif dokunmak suretiyle yardımı neticesinde
hareketi tamamlamış olacaksınız. Bu
uygulamada en faydalı nokta, son iki
tekrarın yardımlı yapılmasıdır. Daha fazla
zorlamanın pek fazla faydası olmamaktadır.
»
19
Çift Bölgesel Sistem (Double Split Training
Principle)
Daha önce izah ettiğimiz Bölgesel Sisteminin
daha genişletilmiş uygulamasıdır. Buna göre
vücut kısımları aynı gün içinde birkaç bölüm
halinde çalıştırılır.
Örnek verirsek; Sabah: Göğüs-Triceps, Akşam:
Sırt-Mide, Sonraki Gün Sabah: Omuz-Biceps-Mide,
Akşam: Bacak-Baldır vs. gibi. Bu sistem bir
günde üç ayrı gurup halinde de
uygulanabilmektedir.
»
20
Yanma Sistemi (Burns Training Principle)
Herhangi bir egzersizi tam olarak
yapabileceğiniz azami tekrarlarla
tamamladıktan sonra ve hareketi devam
ettiremeyecek duruma geldiğinizde, egzersizi
1/3 nisbetinde kısa yaparak devam ettirme ve
kaslarda yanma hissetme esasına
dayanmaktadır. Burada azami şiddette
zorlama, kılcal damarlar vasıtasıyla
çalıştırılan kas gurubunda maksimum şişme
meydana getirmektedir.
»
21
Kalite Sistemi (Quality Training Principle)
Bu sistem, çalışmalar ilerledikçe set
aralarındaki dinlenme sürelerini 15-20
saniyelik çok kısa aralara indirip, gittikçe
daha az ara vererek, setleri üst üste
uygulama esasına dayanmaktadır. Ancak bu
çalışma şeklinde çalışılan ağırlıklar ister
istemez düşecektir. Fakat bunun yanında
kalp, damar ve solunum sistemi çok olumlu
faydalar sağlayacaktır. Ayrıca, hafif
kilolarla çok tekrarlı uygulanan güzel bir
yarışma hazırlık sistemidir.
»
22
Eksiltme Sistemi (Descending Set Training
Principle)
Bu çalışma sistemi hem çalma hem de yardımlı
tekrarlar sisteminin benzeridir. Ancak bu
sistemin esası, bir yardımcının, artık
egzersizi yapamıyacak noktaya geldiğinizde,
barbell'in her iki tarafından ağırlık
plakalarım çıkartmak suretiyle, harekete
devamınızı sağlamaya dayanmaktadır. Fakat bu
sistem diğerlerine nazaran daha ağır ve
şiddetli bir çalışma tekniğidir. Sezon dışı
veya yarışma öncesi hazırlıklarında da
uygulanabilen, kaslara son derece direnç,
şekil ve hacim kazandıran bir çalışma
sistemidir.
Örneğin; Bench Press hareketiyle 100 kilo
ile çalışmaktasınız ve en fazla 6 tekrar
yapabiliyorsunuz. İşte bu noktadan itibaren
önceden ayarlanarak barbell'e yüklenmiş olan
5'er kiloluk ilave ağırlık plakaları, her
iki yanda bulunan partnerleriniz tarafından
barbell'den çıkartılır. Böylelikle 90 kiloya
inen ağırlığı yine birkaç tekrar yapabilecek
duruma geleceksiniz. Aynı duruma
geldiğinizde tekrar her iki uçtan plaka
çıkartılacak ve 80 kiloya inen ağırlıkla
yine bir kaç tekrar daha yapmaya
çalışacaksınız.
Bu şekilde çalışma genelde iki eksiltmeli
set olarak daha yaygın olarak
uygulanmaktadır. Sezon dışında l set-lik bir
eksiltme, yarışma hazırlıklarında ise 2, 3
ve 4 eksiltmeli uygulama hem defınisyon hem
de hacim sağlayabilmektedir.
Bu sistemde sporcu, çalıştığı ağırlık son
derece hafif bir kiloya indiği halde son iki
hatta bir tekrarı bile yapamayacak duruma
gelerek, kaslarında adeta parçalanıyor-muş
gibi bir etki hissedecek ve ilgili kasa
maksimum ölçüde kan pompalanacaktır.
Bu çalışma sistemini partnersiz olarak,
dumbbell'larla da ağırdan hafife doğru
çalışarak uygulamak mümkündür. Çok ağır bir
çalışma olduğundan, bir çalışma gününde l -2
egzersizden fazla yapılmaması uygun olur.
»
23
Duygusal Çalışma Sistemi (Instictive
Training Principle)
İyi bir vücutçu ve sistemleri programlarında
uygulayan herhangi bir branşa ait sporcu,
kendini tanıyan, hareketleri bilimsel
kuralları içinde uygulayan, hangi sistem ve
hareketlerin vücudunu daha iyi etkilediğini
bilen kişidir. İşte akıl faktörü ile
birlikte, içgüdüsel hareket ederek, hangi
sistem ve hareketlerin daha etkili olduğunu
tespit edebilirsiniz. Çünkü her vücudun
metabolizması değişik olduğu gibi, her
sporcunun belli sistem ve hareketlere karşı
duyarlılığı da farklı farklıdır. Bu durum
vücut tiplerine,diyetlere,amaçlara vs. gibi
faktörlere göre değişmekredir. Bu sistem,
sporcunun kendisini tanımasına ve
ilerlemesine yardımcı olmaktadır. İlerleyen
zamanlarda size en faydalı sistem ve
hareketleri tesbit edip uygulamak, "Duygusal
Çalışma Sistemi"nin ana prensibidir.
»
24
Hız Sistemi (Speed Training Principle)
Çalışmalarda, hareketler kaslara ne kadar
yavaş ve yedirilerek yaptırılsa da, bazı kas
gurupları, değişik sinir ve fıbril dokuları
nedeniyle hareketten daha az
etkilenmektedirler. Bu sebebten
vücudumuzdaki bütün kasların etkilenmesi
için bu fıbril ve sinir dokularını da tesir
altına alabilecek çalışmalar yapmak
gerekmektedir. Bu çalışmalardan en etkili
olanı hareketlerin hızlı yapılmasıdır. Bu
sebeble zaman zaman hareketlerde, normalden
daha süratli, patlayıcı çalışmalar yapmak ve
"Hız Sistemi"ni kullanmak etkili olacaktır.
»
25
Kısmi Tekrarlar Sistemi (Partial Reps
Training Principle)
Bazı egzersizlerin etkisini arttırabilmek
için, başlangıç, orta veya bitiş durumunda
birkaç ilave yarım tekrar yapma esasına
dayanmaktadır.
Bu şekilde çalışma, hem bağ dokularda hem de
kaslarda maksimum şekilde kuvvet artışı
meydana getirebilmektedir.
Örnek olarak bacak için leg press hareketini
verelim: Leg press'de en son noktaya
geldiniz ve hareketi yeterli tekrar
sayısıyla yaptınız. Bu noktada hareketi
bırakmayarak, yarım hatta % oranında yine
egzersize devam ederek kaslarınızda maksimum
kanlanma ve verim artışı sağlayabilirsiniz.
Sistemlere daha birçok ilave yapmak
mümkündür.
Fakat bugün en fazla uygulanan ve sağladığı
verim açısından en çok kabul gören ve ana
hatlarıyla açıklamalarını yaptığımız bu
sistemlerin bilinmesinde fayda vardır.
Her sporcunun veya spora yeni başlayan
birinin, bu sistemleri kendi çalışma
programlarında zaman zaman uygulaması ve bir
başkasına faydalı olmuş bir sistemi de
olduğu gibi değil, bir süre denedikten sonra
programına alması daha uygun olacaktır.
Çünkü sistemler farklı olduğu kadar,
çalışanların da vücut yapıları,
kabiliyetleri, beslenme alışkanlıkları,
genetik özellikleri ve amaçlan farklıdır. Bu
nedenle çok iyi bir hazırlık devresinden
sonra, hangi sistemin daha faydalı olacağım
tespit etmek ve daha sonra uygulamak
gereklidir. |